Kampherinneringen en gedichten.

In zijn boek Straat van de vrijheid, mijn kampherinneringen staat een merkwaardig gedicht waarin Achmetov voor die tijd (in 1976) meedogenloos inhakt op het onmenselijke systeem van de communistische dictatuur. Het gedicht heeft als titel Ieder het zijne en luidt als volgt: Zo is het bij ons vastgesteld, het Land heeft het zo gewild: dat zijn kinderen worden gesorteerd om dan te krijgen wat ze verdienen. Voor sommigen: dood in mausolea; voor anderen: levend naar Siberië; voor loyalen: de opsmuk van livreien; voor anderen de psychiatrie. Dit boek start trouwens met een bijzonder aangrijpende beschrijving van zijn eerste dag vrijheid na 20 jaar gevangenissen en psychiatrische instellingen. Hierin geeft Achmetov onrechtstreeks aan dat het systeem erin geslaagd is hem als individu te 'breken'. Het luidt als volgt: "Op die dag heb ik negentien jaar gewacht. Toen de eerste gevangenisdeur zich achter mij sloot, was ik 18 jaar. En nu sloeg de laatste gevangenisdeur dicht, maar ditmaal was ik buiten, 38 jaar. De langverwachte de dag, lang te lang verwacht. Zo'n dag kan slechts worden vergeleken met de dag waarop men geboren wordt, maar een kind herinnert zich zijn eerste dag niet, ik daarentegen herinner mij mijn bevrijdingsdag heel goed. Toen ik vrijkwam was er geen euforie, geen roes. Er was slechts een gevoel van oneindige vermoeidheid, het gevoel dat alles onherroepelijk te laat en daarom eigenlijk al niet meer nodig was. Zo staat een reiziger op het perron die zijn trein heeft gemist. Gedachteloos staat hij daar en hij ziet hoe andere treinen stoppen en hun deuren uitnodigend voor hem openen, klaar hem overal naartoe te brengen. Maar geen ervan is er van nut voor de te laat gekomene, hij komt nergens meer op tijd en wil ook nergens meer heen. Zíjn trein is vertrokken en er is eenvoudigweg geen andere trein in dit leven."